Wat zijn biociden?


  Biociden zijn in onze huidige samenleving levensnoodzakelijk om de kwaliteit van de omgeving en de gezondheid van de mens te garanderen. Ze worden gebruikt om schadelijke en pathogene (micro-)organismen te vernietigen, op afstand te houden of onschadelijk te maken. Verder dragen ze in grote mate bij tot de welvaart en levenskwaliteit van de mens en zijn omgeving. Kortom, biociden zijn niet meer weg te denken uit onze maatschappij.

Biociden kunnen chemisch van aard zijn, zoals alcoholen en chloor, of microbiologisch, zoals schimmels, bacteriën en virussen. Ze worden gebruikt om organismen te bestrijden die schadelijk zijn voor de gezondheid van mens en dier of om organismen te bestrijden die schade toebrengen aan allerlei producten. Daarom worden ze ook wel desinfectiemiddelen en bestrijdingsmiddelen genoemd. Desinfectiemiddelen zijn chemische stoffen die worden gebruikt om ziekteverwekkende of hinderlijke micro-organismen van oppervlakken te verwijderen. Bacteriën bijvoorbeeld kunnen de gezondheid van mensen bedreigen en tal van processen verstoren, met bederf, kleurveranderingen, slijmvorming en geurafwijkingen tot gevolg. Ook schimmels kunnen gevaarlijk zijn. Algen kunnen bijvoorbeeld koelwatersystemen verstoren, gladheid op paden veroorzaken en materialen ontsieren.

In onze wetgeving (Europese Verordening 528/2012) wordt een biocide gedefinieerd als:

  • Alle stoffen of mengsels die, in de vorm waarin zij aan de gebruiker worden geleverd, uit een of meer werkzame stoffen bestaan dan wel die stoffen bevatten of genereren, met als doel een schadelijk organisme te vernietigen, af te schrikken, onschadelijk te maken, de effecten daarvan te voorkomen of op een andere dan louter fysieke of mechanische wijze te bestrijden.
  • Alle stoffen of mengsels die worden gegenereerd door stoffen of mengsels die zelf niet vallen onder het eerste streepje, en die gebruikt worden met als doel een schadelijk organisme te vernietigen, af te schrikken, onschadelijk te maken, de effecten daarvan te voorkomen of op een andere dan louter fysieke of mechanische wijze te bestrijden.
  • Behandelde voorwerpen waarvan de primaire werking een biocidale werking is, worden beschouwd als biociden (lees ook: Nut & Gebruik - Toepassingen van biociden

Een werkzame stof is een stof met een werking op of tegen een schadelijk organisme.
Een biocide bestaat uit minstens een werkzame stof en evt. nog andere (hulp)stoffen.
Bij in-situ generatie wordt het biocide(de werkzame stof) ter plekke gegenereerd èn aangewend/verbruikt.

Behandelde voorwerpen zijn stoffen, mengsels of voorwerpen die met een biocide zijn behandeld of waarin doelbewust een biocide is verwerkt. Behandelde voorwerpen wier primaire werking een biocidale werking is worden aangemerkt als biocide.

De regulering van behandelde voorwerpen is nieuw. De Europese Commissie werkt aan een guidance document waarin veel informatie komt te staan over de wijze waarop behandelde voorwerpen gereguleerd zullen worden.

Een belangrijk punt is dat al direct per 1 september 2013 speelt is dat behandelde voorwerpen passend moeten worden geëtiketteerd.

Indien we biociden correct en veilig gebruiken kunnen ze ons in grote mate beschermen tegen de kwalijke gevolgen van schadelijke insecten en parasieten en houden ze geen gevaar in voor de gezondheid met slechts een minimaal risico voor het leefmilieu.

Producten met biocidale eigenschappen kunnen, afhankelijk van de beoogde toepassing en claim, onder verschillende wettelijke kaders vallen. Regelmatig wordt de vraag gesteld, zowel vanuit de publieke opinie als vanuit de industrie welk wettelijk kader nu van toepassing is. In het bijzonder wanneer een fabrikant een product met meerdere claims op de markt wenst te brengen kan er een complexe situatie ontstaan.


 
Biociden kunnen opgedeeld worden in diverse producttypen. Men maakt onderscheid tussen:
  • desinfecteermiddelen
  • conserveermiddelen
  • plaagbestrijdingsmiddelen en anderen.

Algemeen zijn biociden bestemd om schadelijke of ongewenste organismen te bestrijden, af te weren, onschadelijk te maken of de effecten ervan te voorkomen. Ze bestaan uit één of meer werkzame stoffen (of genereren deze stoffen), om zo deze organismen te bestrijden.